ถังดับเพลิงมีกี่ชนิด? เลือกให้ตรงประเภทไฟ และข้อกำหนดที่กฎหมายบังคับ
อัปเดตล่าสุด: มิถุนายน 2569 · โดยทีมวิทยากร Safety Station
หลักจำง่ายที่สุด: ถังดับเพลิง "ผิดชนิด" อันตรายกว่าไม่มีถัง — เช่น ใช้ถังน้ำฉีดไฟที่เกิดจากน้ำมันหรือไฟฟ้า จะยิ่งทำให้ไฟลาม/ไฟดูด กฎหมายจึงบังคับให้เลือกเครื่องดับเพลิงตามประเภทของเพลิง และติดสัญลักษณ์บอกชนิดให้เห็นชัดจากระยะ 1.5 เมตร (กฎกระทรวงฯ 2555 ข้อ 13)
ประเภทของไฟ (Fire Class) และสารดับเพลิงที่เหมาะสม
| ประเภทไฟ | เชื้อเพลิง | ถังที่เหมาะสม | ห้ามใช้ |
|---|---|---|---|
| Class A | ของแข็งทั่วไป — ไม้ กระดาษ ผ้า ยาง พลาสติก | น้ำสะสมแรงดัน, ผงเคมีแห้ง, โฟม | — |
| Class B | ของเหลวไวไฟและก๊าซ — น้ำมัน ทินเนอร์ LPG | โฟม (ของเหลว), ผงเคมีแห้ง, CO2 | น้ำ — ทำให้น้ำมันลุกกระเด็น |
| Class C | อุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกระแสไฟ | CO2, ผงเคมีแห้ง | น้ำและโฟม — นำไฟฟ้า |
| Class D | โลหะติดไฟ — แมกนีเซียม ลิเทียม | ผงเคมีเฉพาะสำหรับโลหะ | น้ำ — ทำปฏิกิริยารุนแรง |
| Class K | น้ำมันทำอาหารในครัว | ถังชนิดสารเคมีเปียก (Wet Chemical) | น้ำ |
ในการอบรมหลักสูตรดับเพลิงขั้นต้นของเรา ผู้เข้าอบรมทุกคนจะได้ฝึกดับไฟจริง ทั้ง Class A (ถังน้ำ) Class B (โฟม/ถาดน้ำมันและก๊าซ) และ Class C (CO2 กับอุปกรณ์ไฟฟ้า) เพื่อให้จำความต่างของแต่ละชนิดได้จากประสบการณ์ตรง
กฎหมายกำหนดอะไรบ้างเรื่องถังดับเพลิง (ข้อ 13)
- ต้องจัดให้มีเครื่องดับเพลิงแบบเคลื่อนย้ายได้ตามประเภทของเพลิง และเป็นไปตามมาตรฐาน มอก. หรือมาตรฐานที่อธิบดีกำหนด
- ทุกถังต้องมีเครื่องหมาย/สัญลักษณ์บอกชนิดและประเภทไฟที่ใช้ดับ มองเห็นชัดจากระยะไม่น้อยกว่า 1.5 เมตร
- ถังดับไฟ Class A ต้องมีระยะเข้าถึงไม่เกิน 22.5 เมตร จากจุดที่ลูกจ้างทำงาน (Class D ไม่เกิน 23 เมตร)
- ติดตั้งในสภาพมั่นคง มองเห็นชัด หยิบใช้ได้ง่าย พร้อมวิธีใช้เป็นภาษาไทยติดที่ตัวถังหรือจุดติดตั้ง
- ห้ามใช้เครื่องดับเพลิงชนิดที่เกิดไอระเหยของสารพิษ เช่น คาร์บอนเตตราคลอไรด์
ตรวจเช็คถังดับเพลิงบ่อยแค่ไหน
- ตรวจสอบสภาพไม่น้อยกว่าทุก 6 เดือน พร้อมติดป้ายแสดงผลการตรวจและวันที่ตรวจครั้งล่าสุดไว้ที่ถัง (ข้อ 13 (5))
- เก็บผลการตรวจไว้ให้พนักงานตรวจความปลอดภัยดูได้ตลอดเวลา
- ซ่อมบำรุงและเปลี่ยนถ่ายสารดับเพลิงตามข้อกำหนดของผู้ผลิต
- จุดสังเกตเบื้องต้นที่พนักงานทุกคนช่วยดูได้: เข็มเกจอยู่ช่องเขียว สลักและซีลครบ สายฉีดไม่แตกร้าว ไม่มีสนิม/รอยบุบ
มีถังครบแล้ว แต่พนักงานใช้ไม่เป็น = ยังไม่ผ่าน
กฎกระทรวงฯ ฉบับเดียวกัน ข้อ 27 กำหนดให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่า 40% ของแต่ละหน่วยงาน ต้องผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้นกับหน่วยฝึกที่ได้รับใบอนุญาต — เพราะถังดับเพลิงช่วยชีวิตได้ เฉพาะเมื่อคนหน้างานกล้าหยิบและใช้เป็นภายในวินาทีแรก ๆ ของเหตุเท่านั้น ดูรอบอบรมได้ที่หลักสูตรดับเพลิงขั้นต้น หรืออ่านสรุปกฎหมายฉบับเต็ม
อ้างอิง: กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานฯ เกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 หมวด 3 (ข้อ 12–17) · บทความนี้เป็นการสรุปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย สอบถามกรณีเฉพาะได้ที่ LINE @trainerinthai หรือโทร 02-328-2110